Planner Stijn vertelt ...

De laatste dag op Tell Tweini is aangebroken. We staan vroeg op, ontbijten nog één keer samen, zeulen onze bagage naar beneden en nemen hartelijk afscheid van onze Syrische vrienden. Dan nemen we de bus richting Damascus. Met de airco op volle toeren razen we over de autosnelweg. In Damascus is het 40 graden maar na enkele uurtjes in een gekoelde bus, voelt het nog veel warmer als we uitstappen.

Damascus is één en al geschiedenis. We weten amper waarmee we ons stadsbezoek moeten beginnen. Maar één ding staat vast: we gaan naar een hammam! Dat is een traditioneel badhuis. Na 6 weken ploeteren in de grond hebben we op z’n minst een goede wasbeurt verdiend. :-)

Nadat we wat door de stad gestruind hebben, zetten we koers naar de grote, indrukwekkende soekh (overdekte lokale markt). Daar bevindt zich een oude hammam. In een grote zaal kleden we ons om, terwijl voorbijgangers zo de zaal kunnen inkijken door een openstaande deur. Bizar. We krijgen een laken om rond ons middel te binden en houten klompjes om niet uit te schuiven over de gladde vloer. Wanneer we een houten deurtje open duwen, komen we terecht in de hammam: een sissend, stomend en heet vertrek. Op de vloer bevinden zich kleine bekkens met koud en heet water. We zetten ons neer met onze rug tegen de muur en wassen ons met echte Aleppo-zeep. Af en toe plenzen we een kommetje koud water over ons heen. Heerlijk relaxerend!

Het echte werk moet echter nog komen: even later worden we geschrobd en gewassen door een vriendelijke man. Daarna volgt een massage door een manspersoon die zo uit één of andere Griekse mythe ontsnapt kan zijn. Proper én ontspannen, herboren zeg maar, gaan we de laatste avond in.

De volgende dag vliegen we huiswaarts. Terug naar het ‘gewone’ leven. Het was een fantastische en leerrijke ervaring. Bedankt voor jullie aandacht en tot ziens!

De laatste dagen van ons verblijf in Syrië zijn in zicht en de spanning begint te stijgen. De opgraving moet worden afgerond, elke archeoloog moet zijn bevindingen bundelen, alle plannen en tekeningen moeten kloppen én alles moet op tijd bij het lokale kopieercentrum geraken. Het originele naslagwerk gaat mee naar België en een ingebonden kopie ervan blijft in Syrië. Terwijl de werkmannen het opgravingsveld opruimen, tokkelen wij op de laptop en zoemt de printer onophoudelijk.

Vervolgens nemen we foto’s van de eindsituatie op het veld. We hopen op licht overtrokken weer want dat zijn de ideale omstandigheden om foto’s te maken. Traditioneel wordt er op dat moment ook één grote ‘familie’-foto gemaakt van alle medewerkers. Maar wanneer ik mijn fototoestel boven haal, wil iedereen graag met iedereen op de foto! :-) Na 6 weken intens samenwerken, is er toch sprake van enige verbondenheid. Alles verloopt in de beste sfeer en om de werkmannen te bedanken, trakteren we met frisdrank.

Maar het werk zit er nog niet helemaal op: al het materiaal moet terug naar de werkschuur, we moeten het opgravingshuis opruimen en de werkmannen uitbetalen.

Zo komt het einde van de missie beetje bij beetje dichterbij. Als alles afgerond is, rijden we met de bus naar Damascus (foto). Daar nemen we een dag later het vliegtuig, terug naar huis!

‘s Morgens om 6 uur uit de veren, tot 14.00 uur werken op het veld, nadien nog allerhande klusjes: een mens krijgt er honger van! Gelukkig is er iemand die zich daarover ontfermt: onze kok Wim.

Voor dag en dauw, vroeger dan wij allemaal, staat hij op om het ontbijt klaar te zetten: knapperige broodjes en warm water voor thee en koffie. Met de laatste dagen in zicht, belandt er ook wel eens een stuk salami of ham op tafel. En elke zaterdag is er lekker vers gebakken brood.

Als het veldwerk voor ons begint en de keuken is opgeruimd, vertrekt Wim met de scooter –zijn favoriete vervoersmiddel- naar de stad. Daar legt hij z’n ‘eerste ronde’ af langs de bakker en de groenteman. Daarna keert hij terug naar het opgravinghuis om het middagmaal klaar te zetten. Meestal zijn dat heerlijke slaatjes met broodjes, soep of restjes van de dag voordien.

In de namiddag is het tijd voor ‘de tweede ronde’ door de stad, onder andere langs de drogisterij. Heeft iemand iets nodig, dan weet Wim het wel te vinden!

Naast het inkopen van levensmiddelen, hebben ‘de rondes’ van Wim ook een sociale functie gekregen. Doorheen de jaren is hij een bekende figuur geworden in de stad en tijdens zijn tochtjes slaat hij graag hier en daar een gezellig praatje.

Rond 17.00 uur begint hij aan het avondeten. Gebakken kip met rijst of falafelballetjes met wortelpuree, spaghetti, pizza,... Je merkt het, aan gevarieerd voedsel geen gebrek in Syrië!

PS: Op de foto zie je Wim (links) en mezelf (rechts) met in ons midden een heerlijke groetenschotel met kaas en een vinaigrette van appelsiensap.

Na enkele weken Syrië zie je bij sommigen onder ons een uitgesproken baardgroei. Zelf scheren kan. Maar waarom zouden we dat doen in een land waar het beroep van barbier nog welig tiert? We besluiten om naar Jebleh te gaan en een barbier te zoeken die ons onder handen kan nemen. Een geelgekleurde taxi brengt ons voor een appel en ei naar één van de barbiers-straten in Jebleh. We kiezen een barbier uit: een met volle baard!

Als het mijn beurt is, wijst hij me lachend de kapperstoel aan. Enthousiast begint hij iets uit te leggen in het Arabisch. Tevergeefs probeer ik duidelijk te maken dat ik hem niet versta. Gelukkig spreekt één van m’n metgezellen Arabisch. Want wat blijkt: de kapper probeert me te vertellen dat ik mijn snor beter laat staan! Gelukkig kan dat uit z’n hoofd gepraat worden.

Niet veel later is mijn gezicht bedekt door een dikke schuimlaag. De barbier blijft maar zeep op mijn gezicht smeren met de borstel. En dan, het scheermes, blikkerend in het neonlicht! Snel en vakkundig scheert de onophoudelijk glimlachende man me met het vlijmscherpe mes. Nog een beetje aftershave en eau de toilette –er is geen ontkomen aan- en daar sta ik dan. Baardloos!

Mijn metgezellen ondergaan hetzelfde ritueel. Eén van hen krijgt een extra behandeling. Zijn wangen worden geëpileerd door middel van een authentieke techniek: tussen handen en tanden klemt de barbier een draadje dat hij snel over de wangen draait. Dat is niet helemaal pijnloos. Maar nadien heeft hij wel de zachtste wangen van ons allemaal!

Tot hiertoe heb ik het vooral over de opgravingswerken gehad. Maar natuurlijk is er ook tijd voor ontspanning! Vrijdag is onze vrije dag en dan doen we meestal een uitstapje. Uitslapen zit er jammer genoeg niet in omdat het al vroeg licht wordt. Bovendien schijnt de zon dan al hevig, zelfs tijdens die vroege uurtjes, waardoor het snel heel warm wordt.

De uitstapjes gebeuren met de minibus met aan het stuur Samir, onze vaste chauffeur. Samir is gek op Westerse popmuziek en dat zullen we geweten hebben! De Syrische rijstijl is bovendien op z’n minst ‘interessant’ te noemen. Omkeren op de autosnelweg bijvoorbeeld, is een normale zaak. Net zoals toeteren naar alles wat beweegt of zou kunnen bewegen. :-)

Vandaag gaan we naar de beroemde stad Aleppo. Aleppo ligt landinwaarts en het is er dus warmer en droger dan aan de kust. De stad gaat er, net zoals de Syrische hoofdstad Damascus, prat op de oudste en continu bewoonde stad ter wereld te zijn. Daarnaast is Aleppo beroemd voor haar zeep en prachtige architectuur. We gaan naar de oude soekh en bezoeken de schitterende Ommayadenmoskee (zie foto). Onder de brandende middagzon, beklimmen we ook de citadel: een versterkte vestiging in het midden van de stad.

Aan het einde van de dag pikt Samir ons stipt op tijd op voor de terugweg naar Tweini. We zijn klaar voor een nieuwe werkweek!

Het verleden ontsluieren is meer dan alleen gaten graven in de grond! Archeologen, ‘keramologen’, geologen, paleobotanici… er komen heel wat experts bij kijken.

Dat scherven en keramiek heel wat informatie kunnen geven over het verleden, vertelde ik vorige keer al. De scherven worden onderzocht door ‘keramologen’, experts in het onderzoeken van keramiek.

De 4 geologen die deel uitmaken van het team, onderzoeken via boringen in de aarde de verschillende grondlagen. Zo proberen ze te achterhalen hoe het landschap zich gevormd heeft.

Het onderzoek van kleine plantenresten of verkoolde zaden is dan weer het werkgebied van de paleobotanicus. Deze kleine deeltjes -die moeilijk te zien zijn met het blote oog- worden met water uit de grond gezeefd. Het is verbazingwekkend wat er aan plantenresten uit één kruiwagen opgegraven grond gezeefd kan worden! De paleobotanicus onderzoekt welke bomen en planten er groeiden om zo een idee te krijgen van de omgeving van toen.

Tot slot kan uit de gereconstrueerde omgeving het klimaat afgeleid worden. Zo is de cirkel rond en kunnen de verschillende experts heel wat van mekaar opsteken!

Ik zit op het veld, de zon brandt en ik hoor het getik van houwelen tegen stenen. In het struikgewas ritselen de hagedissen en zwaluwen scheren over de grond. En dan, opgewonden geroep: een van mijn collega's heeft onder een vreemdsoortige steen een holle ruimte ontdekt!

We besluiten gewoon verder te werken maar er wordt wel al druk gespeculeerd over de vondst. Misschien is het een graf? Of een tombe? Of een waterput?

’s Namiddags, als de werklui naar huis zijn en de rust is weergekeerd, gaan we terug naar het veld. Met vereende krachten wordt de steen gelicht en weggerold. Eronder bevindt zich een soort deksteen. Het enthousiasme groeit. Iedereen staat rond de plek met een verwachtingsvolle blik, de foto- en videocamera in de aanslag. ‘Pas op voor je rug!’ roept iemand maar dit is niet het moment voor ergonomisch werken. Hop! Daar gaat de deksteen. Daaronder zien we een zwart gat. Voorzichtig leg ik me op mijn buik, met mijn fototoestel in mijn handen. Voor de zekerheid houdt iemand mijn benen vast. Ik kan net met mijn hoofd door het gat en druk de camera af: de flits gaat, en het beeld toont een intacte waterput (zie foto). Met een meetlint wordt de diepte bepaald: 6,5 meter. Na 3000 jaar hebben we een waterput -helaas droog- heropend! Dat is toch wel een speciaal gevoel.

Natuurlijk gaat het er niet elke dag zo spectaculair aan toe. Dat is nu net het fijne aan archeologie: je weet nooit precies wat er gaat gebeuren. ’t Is zoals bij een spannend boek. Maar dan zo een waarbij de verhaallijn plots kan veranderen als je een pagina omslaat.

Vorige keer had ik het al over onze dagindeling. Maar wat houdt het werk als archeoloog bij de opgravingen op Tell Tweini nu precies in? Wel, er bevond zich ooit een antieke stad op deze tell (heuvel) en wij onderzoeken de verschillende bouwfasen die die stad heeft gekend.

Concreet plant de opgravingsleider de globale strategie van de werken en kent hij aan iedere archeoloog een 'sector' toe. Dit is een welbepaald deel van de site waar je verantwoordelijk voor bent. Je moet er niet alleen voor zorgen dat er opgravingen gebeuren in dat deel, maar ook dat je een opgravingstrategie bedenkt en achteraf alle opgegraven vondsten nauwgezet registreert.

Meestal worden er allerhande scherven opgegraven. Aan de hand van hun vorm of versiering, kan je een sector dateren. Maar je kan ook dierlijke beenderen vinden of verkoolde plantenresten. Die vertellen je iets over de biotoop van toen. En uiteraard kan je ook op een muur of een stenen constructie stoten. Opgraven is eigenlijk zoals het maken van een gigantische driedimensionale puzzel, alleen weet je niet hoe de puzzel eruitziet.

Gelukkig moeten we al het zware graafwerk niet alleen doen. Iedere archeoloog heeft een team van werkmannen. Onder die werklieden bestaat een strikte taakverdeling: één staat in voor het wegvoeren van stenen en grond met de zambil (emmer) of de arabana (kruiwagen). Een andere is verantwoordelijk voor het vullen van de zambil of arabana. En de derde -de hoogste in rang- werkt met de kasmah (houweel). Ik heb niet te klagen over mijn team. Abu vult de zambils. Hij is een kwieke vijftiger en begroet me iedere ochtend enthousiast met ‘Ahlem wa sahhlem!’ wat ‘Welkom!’ betekent. Ali, een rustige tiener die glimlachend zijn werk doet, voert de stenen weg met de arabana en Zayn, een energieke twintiger, hanteert de kasmah en tolkt ook.

Natuurlijk is het niet verboden om zelf de handen uit de mouwen te steken en actief mee te graven. De werkmannen beschouwen je dan echt als één van hen. :-)

Zes weken in Syrië, op enkele kilometers van de Middellandse Zee, op een heuvel vol olijf- en vijgenbomen... Hoor ik daar de woorden ‘toerist’ en ‘vakantie’ vallen? Niets is minder waar! We werken 6 dagen op 7 (enkel op vrijdag hebben we vrij) en onze werkdagen zijn niet min. Ik zal jullie vertellen hoe een doordeweekse dag er uitziet.

Om 6 uur staan we op. Dit is voor de meesten van ons team niet echt een probleem omdat het toch al vroeg licht is. Bovendien slapen enkele mensen op het platte dak, onder de blote hemel. Nu ja, bijna onder de blote hemel want ze hebben wel een muskietennet, zoals je op de foto kan zien. Dat is geen overbodige luxe bij windstille nachten.

Onze dag begint met het ontbijt, klaargezet door de kok Wim. Dat is altijd erg gezellig. Iets voor 7 uur -de zon begint dan al lekker te schijnen- vertrekken we naar het opgravingsveld, op een boogscheut van ons huis. Daar wachten de werkmannen ons op. Iedere archeoloog heeft een team van lokale werkmannen ter beschikking.

Rond 9 uur is het tijd voor een korte pauze. Om 9.15 uur gaan we weer aan de slag tot 11.15 uur. Dan is het tijd om de hongerige magen te voeden. Vervolgens doen we van 11.45 tot 13.30 uur we de laatste ‘shift’ op het veld. Daarna is het echt te warm om nog lichamelijke arbeid te doen. Maar dat betekent niet dat onze werkdag er opzit. Eerst drinken we een fruitige milkshake, die Wim voor ons klaarzet en daarna houden we ons bezig met allerlei klusjes: administratie, plannen tekenen, helpen koken, kleren wassen...

Rond 19.00 uur wordt het avondmaal geserveerd. Na het eten volgt nog wat werk voor wie de afwas moet doen.

Voor we het goed en wel beseffen is het 21.00 uur en beginnen we allemaal te knikkebollen. Eén ding is duidelijk: je wordt erg moe van buiten te werken! :-)

Mijn eerste ochtend in Syrië… Ik word wakker, hoor het gezang van de muezzins die oproepen tot het ochtendgebed en besef dat ik niet thuis ben.

Veel tijd om aan thuis te denken heb ik niet, want vooraleer we met het opgravingwerk kunnen beginnen, is er nog veel opruimings- en voorbereidingswerk te doen.

Zo moeten we de werkschuur leeghalen waar het opgravingmateriaal al maanden opgeslagen is. Er zitten muizen en allerlei ongedierte. Dit komt doordat er 'zambils' staan in de schuur. Een zambil is een soort emmer die van oude binnenbanden gemaakt is. Het is een ideaal voorwerp om grond mee te vervoeren, maar buiten het archeologisch seizoen is het ook de ideale woonplaats voor allerlei diertjes…

Verder moeten we het onkruid wieden rond het huis waar we logeren en de watertanks uitkuisen die op het dak bevestigd zijn. Er zitten algen in die tanks en aangezien we het water gebruiken voor de douches, het toilet en om te koken, zit er niks anders op: uitkuisen die handel! Eigenlijk is dit niet eens zo'n vervelend werkje: op het dak is er volop zon en ik geniet van het prachtige zicht: enerzijds de bergen, anderzijds de diepblauwe kleur van de zee en in de verte de baai van Lattakia.

Na het opruim- en voorbereidingswerk gaan we naar het kuststadje Jebleh waar we de nodige proviand inslaan. We bezoeken de groenteman, de kruidenier en de soekh (overdekte lokale markt). Echte werkuren blijken de winkeliers niet te kennen: sommigen zijn 24 uur per dag open!

Vervolgens leggen we nog een geïmproviseerde petanquebaan aan want ontspanning is ook belangrijk... Als we 's avonds lekker gegeten hebben en een balletje gooien onder de olijfbomen zien we dat het goed is. Dit lijkt bijna vakantie!

Via een indrukwekkende aanvliegroute naderen we Syrië van over de Middellandse Zee. We zien eerst de kuststad Tartoes waarna we meteen koers zetten naar Damascus. Vanuit de lucht zien we enkel een zandbruin landschap. Voor we landen op Damascus, cirkelen we enkele keren boven de luchthaven. Met elke omcirkeling vliegen we een stukje lager. Het vliegtuig schudt en schokt heel erg door de woestijnluchtstroom!

Eenmaal geland, maak ik kennis met de Syrische autoriteiten: als ik m'n documenten afgeef aan de douanebeambte, stelt hij allerlei vreemde vragen. ‘What is your first name? Which company did you fly with? What is the name of your father?’ Uiteindelijk knikt hij goedkeurend en heet me welkom in Syrië. Tien meter verder word ik door een soldaatachtig type opnieuw tegengehouden: paspoortcontrole! Bizar.

Een bus brengt ons, het tienkoppige archeologisch team, naar de havenstad Jebleh. Onderweg krijgen we bananen, pizza en water. We passeren dorre heuvels, uitgestrekte vlakten, bermen vol afval, halfafgewerkte huizen, tentenkampen… Pas bij schemeravond arriveren we bij Tell Tweini, onze woon- en werkplek voor de komende weken.

Elk jaar trekt een team archeologen naar deze tell. Bovenop de heuvel staat een huis met alle nodige voorzieningen: een keuken, slaap- en werkvertrekken, sanitair... Eén van de archeologen kwam al enkele dagen eerder naar Tell Tweini en heeft het huis netjes opgeruimd. Het is fantastisch om na zo’n verre reis verwelkomd te worden. We sleuren onze bagage naar boven met de hulp van enkele jongens uit de buurt.

Na een gezellige avondmaaltijd kruipen we moe onder de wol. Dromend van wat de komende anderhalve maand zal brengen...

Hallo. Ik ben Stijn (29). In 2002 studeerde ik af als archeoloog. Afstuderen was één zaak. Werk vinden in deze richting een andere: al snel bleek het verre van eenvoudig om effectief een job als archeoloog te pakken te krijgen. Na tal van omzwervingen -interim hier, interim daar, wie kent het niet?- kwam ik terecht bij de infolijn van VDAB. Eerst als consulent, daarna als planner. En vandaag, 4 jaar later, werk ik er nog steeds met veel plezier!

Natuurlijk bleef ze ergens knagen, de archeologie-microbe. Tot ik eind vorig jaar de vraag kreeg van de Katholieke Universiteit Leuven om 6 weken mee te gaan naar Syrië… als archeoloog. Ik hoef je niet te vertellen dat ik niet lang heb moeten nadenken! Het was al een tijdje geleden dat ik nog op het veld had gestaan en het kriebelde behoorlijk.

Ik wist niet goed wat ik me bij Syrië moest voorstellen maar Joachim Bretschneider -de opgravingsleider- waarschuwde me: "Eén bezoek aan het Midden-Oosten en je bent verkocht!" Vanaf dan keek ik méér dan reikhalzend uit naar het vertrek.

De KUL is al een hele tijd actief in Syrië: reeds 10 jaar onderzoekt het team van prof. Karel Van Lerberghe de site van Tell Tweini (nabij de havenstad Jebleh). Een tell is een kunstmatige heuvel die vaak voorkomt in het Midden-Oosten. De heuvels zijn ontstaan door eeuwenlange menselijke bebouwing: op het puin van oude gebouwen werden steeds weer nieuwe gebouwen opgetrokken. Archeologisch erg interessant dus!

Eigenlijk was het de bedoeling om mijn avonturen vanuit Syrië bloggewijs de wereld in te sturen. Maar dat bleek praktisch nogal moeilijk. Dus doen we het met enkele weken vertraging!